Montag, 30. März 2009

Không đề

Không buồn

Không buồn

Không hề buồn

Lòng chỉ như tấm gương cũ bị bỏ quên góc ban công

Thật im, trong khung gỗ bạc sơn

(dạ thảo phương)

***

Bức tranh nẹp khung gỗ sơ sài lung lay bạc màu nằm ở góc phòng

Hôm nay anh gỡ ra, vứt nẹp đi, cẩn thận xếp lại tấm tranh vải

Hai chiếc đầu hươu cao cổ nâu nhòa một vùng safari ký ức

Cuốn làm sao cho gọn hả anh?

***

Đêm mươn man ướt K. lại về

Nắng sớm vỡ òa ngoài cửa sổ

Nửa muốn giãi lòng hong cho khô

Nửa muốn vỗ về sự ẩm ướt

***

Sakura bao giờ nở

Sakura bao giờ buồn

Sakura bao giờ tàn

Thật im, nơi góc phố

31.03.2009

Montag, 23. März 2009

Một thời để nhớ

Những năm cuối 80, chuyện buôn bán hàng từ trong nước gửi đi và đóng thùng hàng gửi về nước cho gia đình là tình hình phổ biến đối với người đi xuất khẩu lao động ở Đông Âu. Bài vè sau đây (khuyết danh) nói về thời kỳ đó.

***********************************

Thư Cha Gửi Con

Hôm nay cha viết thư này,

Gửi qua thằng bạn chỗ mày về chơi.

Cả nhà mừng lắm con ơi !

Thùng hàng mới nhận được lời lắm nghe :

Niken đổi được chục que

Vòng bi thắng đậm hơn xe rất nhiều

Điều hòa lãi chẳng bao nhiêu

May mà trong ruột có nhiều thuốc tây

Báo con chục kiện Camay

Tính ra chí ít năm cây có thừa

Xô tôn đã dặn đừng mua,

Làm sao mày cứ đóng bừa vào đây

Lần sau nên nhớ thuốc tây

Đồ nhôm nghỉ khỏe chớ dây làm gì.

Lanh-cô, e-rích, ăm-pi

Kháng sinh tổng hợp kiểu gì cũng chơi

Gốt-đen xem kĩ con ơi

Kẻo mà quá đát thì đời đi tong

Hóa chất có xoáy ra không

Cha đây đang có hợp đồng triệu đô

Hải quan con chớ có lo

Thằng nhỡ cha đã cài kho Hải phòng

Chú con chuyên tuyến hàng không

Cậu con soi máy khám trong Nội bài

Từ nay cho tới tháng hai

Chú Ba đi Bỉ, dì Hai đi Bồ

Đều tờ răng dít Liên xô

Thông tin giá cả báo cho kịp thời

Đồng rúp thì mất giá rồi

Lấy xanh mà tính lãi lời báo cha

Cần gì ghi thật rõ ra

Đồng hồ, áo chấm hay là áo phông

Áo thêu ở ngực có rồng

Hay là xì líp có bông hồng cài

Áo da đểu, sâm ki-tai.

Nữ hoàng lộng lẫy còn xài tiếp không ?

Bên ấy gái Cộng khá đông

Theo cha nên đánh cả vòng tránh thai

Thể thao mác giả Ki-tai

Hay mì chính Thái với đài Hồng kông

Bây giờ đang giữa mùa đông

Con xem loại tất xù lông thế nào ?

Áo ren các kiểu ra sao ?

Áo ấm chắc đã đi vào sử xanh

Cá sấu một thủa tung hòanh

Bây giờ có lẽ đã thành thiên thu

Sự đời nghĩ cũng phù du

Mốt này kiểu nọ tít mù cung mây

Mới vừa nhũ hổ bướm bay

Bướm giờ rã cánh, hổ bay về rừng

Hươu kia khí thế tưng bừng

Nay đà ôm hận giữa rừng áo da

Mèo vừa mới ló sang Nga

Chịu không thấu lạnh dạt qua Pô-lần(Poland-Balan)

Ào ào áo gió ra quân

Hỏi xem sống được mấy tuần nữa đây

Xét xem thế sự ngày nay

Thị trường biến hóa đổi thay khôn lường

Đồ thật thì đắt, tiền đâu

Mình buôn như thế bằng hầu người ta

Tiền dân Nga, đất dân Nga

Theo cha đồ dởm vẫn là hời hơn

Ngoài ra trong chuyện bán buôn

Thị trường quyết định thiệt hơn rất dày

Hàng sang con chớ đổ ngay

Đợi thời mà bán đến tay người dùng

Liên bang rộng lớn vô cùng

Sức trai con cứ vẫy vùng đôi chân

Dè chừng cái lũ công nhân

Tham gia quân đội nhân dân rất nhiều

Ma-phi trấn lột đủ điều

Quen nghề đạo chích đã nhiều năm nay

Ngang nhiên chiếm cứ sân bay

Cướp hàng từ cửa máy bay vừa về

Tránh voi thôi chẳng xấu gì

Lĩnh hàng chi chúng mấy tì mà ra

Bây giờ kể chuyên bên ta

Tình hình nát bét như là hũ tương

Mấy lần hội nghị trung ương

Xem ra chưa hẳn có phương kế gì

Dân tình ca cẩm như ri

Kêu thì kêu vậy làm gì được đâu

Thằng giàu thì cứ vẫn giàu

Kẻ nghèo vẫn kiếp ngựa trâu tôi đòi

Bung ra nay đã hết thời

Sức dân mà kiệt dẫu trời cũng thua

Trong nam lục tỉnh mất mùa

Sơn la sau một trận mưa tan tành

Trông vời mấy nước đàn anh

Liên bang tan rã cứu mình chẳng xong

xem ra một mớ bòng bong

Thiếu hàng viện trợ khó lòng đứng yên

Nhìn sang ông bạn Triều Tiên

cũng là vay nợ vay tiền đồng minh

Mấy nhà lãnh đạo Bắc kinh

Thế cô đổi giận làm lành với ta

Mối tình hữu nghị Việt Hoa

Trước là đấm đá sau là lên hương

Nhân vì Hoa-Việt thông thương

Hàng tàu tràn ngập thị trường nước ta

Dân tình kiếm cớ qua Nga

Mượn danh đi học thực là đi buôn

Đào vàng sập cả núi non

Nghe đâu đá đỏ lại càng khiếp hơn

Quỳ châu cùng cốc thâm sơn

Ai đem đá đỏ đem chôn xứ này

Nhiều thằng vận đỏ số may

Đã ô tô Nhật lại xây nhà lầu

Khối thằng bỏ xác rứng sâu

Khối thằng ngã nước trọc đầu như sư

Ông trời ăn ở khéo chưa

Người ăn chẳng hết kẻ lần chẳng ra

Trách trời cũng chẳng được chi

Có thân ta “tự độ trì” mà thôi

À, hôm chủ nhật vừa rồi

Mấy anh tổ lái lại chơi nhà mình

Nghe đồn ở tận Bắc kinh

Năm đồng một bịch to uỳnh nhân sâm

Ở Nga trăm tám mươi đồng (50USD)

Đem về Hà nội đếm không hết tiền

Bây giờ thời thế đảo điên

Ông già, bà lão phóng tiền ra mua

Năm nay thời tiết trái mùa

Bão to, lụt lớn chiêm mùa trắng tay

Trời thì cao, đất thì dày

Trung ương đang hứa chuyển lay tình hình

Nhân đây kể chuyện nhà mình

Để con được rõ sự tình con nghe

Thằng Hai đánh bạc gá xe

Thằng Ba thì vẫn rượu chè liên miên

Thằng Tư thì mới vượt biên

Thằng năm tháng trước lại lên Hỏa lò

Con Sáu học dốt như bò

Thi trượt tốt nghiệp vào lò mát xa

Khoe rằng lương tháng triệu ba

Ngoài ra còn khoản puốc-boa rất dày

Hôm qua khóc với mẹ mày

Mẹ ơi con mấy tháng này mất kinh

Khách hàng thì rất linh tinh

Làm sao biết được xuân tình của ai

Tao nghe dựng cả tóc mai

Mời thầy thuốc đến phá thai tại nhà

Biếu thầy năm chục đô la

Mong thầy kín tiếng kẻo mà về sau

Thầy thuốc nháy mắt gật đầu

“Lần sau cô bị em hầu cô ngay”

Nhân đây nói đến chuyện mày

Nghe đâu cũng xứng là tay giang hồ

Người yêu rải khắp Liên xô

Nghe trong số đó chục cô có bầu

Cha không trách cứ con đâu

Đương trai cứ việc kẻo sau khóc thầm

Nhưng mà trong chuyện hôn nhân

Lút-se nên chỉ một lần mà thôi

Phải suy tính kỹ con ơi

Trong cơn hoan lạc ngừng lời trăm năm

Thường khi chung gối chung chăn

Người ta thường dễ đem thân hiến bừa

Vừa rồi cha cũng có nghe

Con yêu cô bé cùng quê tỉnh mình

Hẳn rằng a-ná phải xinh (ona, tiếng nga là cô ấy)

Nên con mới chịu nghiêng mình trao tay

Nghe cha ghi kỹ điều này

Phải con ông cốp xấu gầy cũng yêu

Ông cha cực khổ đã nhiều

Sống xa Hà nội thiệt nhiều nghe con

Núp mình dưới bóng ô tròn

Tương lai xán lạn, lầu son đề huề

Hồ gươm liễu rũ sum xuê

Hàng Ngang, Hàng Bạc, Thụy Khuê, Tràng Tiền

Đồng Xuân chợ họp liên miên

Mùa nào thức ấy sẵn tiền dễ mua

Thăng Long đất cũ người xưa

Mình con tỉnh lẻ, ai đưa con vào

Xa xôi tình cảm dạt dào

Bận gì thì cũng ghi vào lời cha

Coi chừng cái lũ gái Nga

Kẻo mà lại dính Sida có ngày

Cha

T.B :

À quên tao hỏi điều này

Tình hình sức khỏe của mày ra sao

Học năm thứ mấy trường nào

Phòng khi nhỡ có ai vào tao khoe

Dặn thêm đừng có mua xe

Bây giờ lãi độ nửa que là cùng

Mà chỗ thì chiếm nửa thùng

Khuân vác lại nặng phát khùng phát điên

Em mày tính vốn ngại phiền

Mặc dù nó thích dây chuyền đã lâu

“Con chẳng dám xin anh đâu

Anh con lại bảo : Em đâu hay vòi”

Mẹ mày đã luống tuổi rồi

Đừng nên tặng thứ tân thời làm chi

Can-xô, se-pốt, xe-ghi

Nặng gam là được cần gì hoa văn.

*

Thư này con chớ nói ra

Kẻo thiên hạ bảo nhà ta tham tiền.

Samstag, 14. März 2009

Nhật ký Luang Prabang

Sau khi bị vẻ đẹp của Luang Prabang hớp hồn, mấy ngày vừa rồi tôi bắt đầu nhận ra những mặt trái của nó: Mùa này dân cư các vùng xung quanh đốt nương làm rẫy, toàn thành phố bị phủ một lớp sương khói, thoạt nhìn bảng lảng dễ thương, dần dần thì chất lượng không khí kém làm người ta mệt mỏi vô cùng. Hôm qua chúng tôi đi cưỡi voi rồi chèo thuyền (kayaking) suốt cả ngày chiều mới về lại đến thành phố. Con sông Nam Khan bình thường chắc là rất đẹp bị những bụi khói bám, không khí mang ám ảnh của ngày tận thế, mặt trời bị lớp khói che phủ, nhìn thành một cảnh tượng nửa tang thương, nửa ghê rợn.

Sau ngày hôm qua cơ thể hoạt động quá mức cho phép trong điều kiện thời tiết xấu và không quen như vậy, hôm nay tôi bị mệt, mũi tịt, sốt nhẹ, nằm bẹp trong nhà. Bạn tôi sử dụng hết các khả năng ngôn ngữ có thể đi mua cháo hành. Làm người Việt Nam cứ ốm đau là chỉ muốn ăn một bát cháo hành nóng. Dù đi đâu bao lâu, ở đâu bao năm, cái nét văn hóa và thói quen ấy vẫn không bị mất đi. Dù bát cháo hành được nấu vội, vì cô bán quán người Lào bình thường không có món cháo trong thực đơn, nhưng vì lòng tốt mà nấu đặc cách cho, dù trong cháo hành có cả tỏi vì cả người mua lẫn người bán đều không biết là ốm thì không nên ăn tỏi theo quan niệm của người Việt Nam, tôi ăn bát cháo mà lòng cảm động khôn cùng.

Bây giờ về chiều đã đỡ mệt, tôi mới dám đi ra ngoài một chút để đầu óc tỉnh táo hơn. Ngày mai sẽ về lại Hà Nội.

Dienstag, 10. März 2009

Nhật ký Vang Vieng

Vang Vieng là một thị trấn nằm trên đường từ Vientiane đi Luang Prabang. Từ khoảng 5 năm trở lại đây, thị trấn này đã trở thành điểm dừng chân của khách du lịch trên con đường dài giữa thủ đô và cố đô của Lào. Vang Vieng cách Vientiane khoảng 3 giờ xe và cách Luang Prabang 6 giờ xe.

Vang Vieng là một thung lũng nằm giữa những ngọn núi đá, có ngọn cao đến 1500 m. Phong cảnh sơn thủy hữu tình. Chúng tôi chèo thuyền vào buổi sáng, trời trong, nước trong, không gian của nửa chặng đầu từ một địa điểm cách thị trấn 15 km về mạn ngược vô cùng yên tĩnh, chỉ có tiếng chim hót làm bạn dọc đường. Nửa chặng sau là một loạt các quán bar dọc sông với tiếng nhạc đinh tai. Mùa này nước cạn nên tubing (ngồi lên 1 cái săm ô tô rồi để dòng nước đẩy đi, một cách tiêu khiển nổi bật tại Vang Viêng của dân ba lô) rất khó khăn. Chỉ có Kayaking là tuyệt vời, nếu bạn đi buổi sáng, khi chưa có đông người. Và cũng chỉ nên chọn cái tour nửa ngày này, nếu bạn không muốn thăm mấy hang động, thường không đẹp bằng hang động Việt Nam.

Một chỗ nữa bạn nên đến là động Phoukham. Cái động rộng, nhưng không có nhiều cái đẹp. Thứ tuyệt nhất của khu này là dòng suối mát lịm chảy từ trong núi ra. Bạn có thể nhảy tùm xuống từ trên cây cao hay đu dây kiểu Tarzan buông tay rơi tõm xuống dòng nước mát.

Thứ chán nhất ở Vang Vieng là đồ ăn. Quán ăn được nhất chúng tôi từng thưởng thức là quán Organic Farm Cafe, còn lại mấy quán khác đồ ăn đều dở, cả quán của khách sạn hạng tốt. Cà phê thì cực dở. Thứ nên uống ở Organic Farm là các loại shake rất ngon miệng. Phục vụ quán ăn bên Lào thì còn tệ hơn bên Việt Nam, chậm chạp, quên món, không chào hỏi khách. Được cái là thật thà hơn bên Việt Nam.

Chúng tôi sẽ nhớ những buổi hoàng hôn ở Vang Vieng, khi mặt trời chầm chậm lui xuống sau núi. Thật chậm. Như cách sống của người Lào vậy.

Hôm nay sẽ tiếp tục đi xe buýt lên Luang Prabang.

Samstag, 7. März 2009

Nhật ký Vientiane




Thủ đô nước Lào là tập hợp của:

1 tí Hội An,
1 tí làng quê sến sến,
1 con sông mùa cạn nước.

Ấn tượng đọng lại là những tượng Phật đẹp. Là không có người ăn xin. Là lái xe tuk tuk nói thách. Là massage kiểu Lào trên cả tuyệt vời (Papaya Spa, 110.000 Kip = 13 $ cho 1 giờ thư giãn). Và tất nhiên, khách sạn có gu Beau Rivage Mekong.

Đồ ăn đúng là không ngon bằng Việt Nam. Có món Lạp ăn với xôi trắng là được nhất. Buồn cười nhất là gọi rau sống thì được các bạn mang ra đỗ dài dài (híc, tiếng Việt có tên mà quên mất), cà pháo, cải xanh, rau thì là, lá me. Chỉ vài miếng dưa chuột gọi là. Có nghĩa là rau chưa luộc đúng nghĩa.

Gọi rau luộc thì các bạn mang ra những thứ rau trên đã luộc, cái nào cái nấy dài ngoẵng. Nhưng chỉ có nĩa và muỗng, không có dao. Chắc các bạn gợi ý là mình nên ăn bốc.

Gái Vientiane ăn mặc rất bốc. Gái quê ra thì nhìn cái nhận ra ngay. À, có một điều là các bạn ghét đội mũ nón, trai gái gì đều mang 1 cái ô dù to đùng.

Hôm nay đang ở Vang Vieng, sẽ thuê xe máy đi lang thang.

Ảnh: Đỉnh That Luang. Copyright Marcus.

Donnerstag, 5. März 2009

Nhật ký Côn Đảo




(Ảnh: Bình minh trên vịnh Côn Sơn. Copyright Marcus & M.)

Lần đầu tiên đến hòn đảo cực Nam của Tổ Quốc, lòng tôi xốn xang như một ngày thu mẹ dắt tay đưa em đến trường (xí lộn).

Tôi đã biết rằng mình yêu Côn Đảo, nhưng không nghĩ rằng tình yêu đó lại mạnh mẽ đến mức là nói với lòng mình sẽ trở lại hòn đảo này.

Hòn đảo rất đẹp. Người dân tứ xứ đến đây khá thân thiện. Đồ ăn ngon, đặc biệt ở quán Tri Kỷ chuyên về đồ biển. Nên tránh quán Sơn Phước Lộc (deelangthang cũ) vì quán này chế biến dê (già đinh) rất dở. Tôi đã thử đặt 3 món dê nướng vỉ, dê xào giềng và dê tái chanh ở đây. Không món nào khả dĩ cả.

Trong 1 tuần ở đây, chúng tôi đã đi thăm được Hòn Cau (đi cùng mấy ông đài HTV thiệt là chán ngán như con gián vậy đó) và bơi ống thở ở đó (rặng san hô bị chết nhiều, xơ xác, chỉ còn đám cá biển nhiều màu sắc tung tăng), thăm bãi biển Đầm Trầu và Ông Đụng, ghé Bến Đầm ngắm mặt trời lặn, thăm nhà tù, nghĩa trang. Ở đảo, nhịp sống của tôi khá đều đặn. Sáng 5 giờ dậy, soạn bài dạy tiếng Anh cho nhân viên khách sạn, chạy bộ, tắm biển, ăn sáng, đi chơi (bằng xe máy thuê), về dạy. Chiều lang thang bãi biển. Mà chưa đi hết được những nơi muốn đi.

Chưa đọc được cuốn sách nào trong 5 cuốn mang theo. Côn Đảo không chán như người ta thường nói.

Thương mến mấy em nhân viên khách sạn, nhưng mấy em có vẻ bị ông giám đốc đè nẹt và dẫn dắt vào những chuyện không trung thực. Chỉ nhắc các em hãy cố gắng sống đúng với lương tâm của mình. Chúc các em mạnh giỏi và thành công. Có em đưa mình về nhà chơi, đãi đồ nhậu bình dân, hướng dẫn mình cách nhậu miền Tây quê em. Tình cảm thật khôn tả.

Lúc ra về thấy lòng rưng rưng. Có em tặng quà, có em bối rối vì không có quà tặng. Mình nói với em: quà tặng là những gì ở lại trong trái tim em à. Khi biết mình đi Hòn Cau, các em có người quen làm kiểm lâm ở đó liền sắp xếp để mình được đón tiếp một cách tốt nhất, mặc kệ mấy lão HTV vừa già vừa keo vừa khinh khỉnh. Khi ngồi xe ra sân bay, các em đứng vẫy vẫy. Như chào người nhà thân thiết lắm.

Những tâm sự chân tình của các em, tôi sẽ nhớ.

Thăm nghĩa trang Hàng Dương, khi ghé mộ chị Sáu, tôi bật khóc rưng rức không ngừng được, để rồi suốt buổi chiều đó đi lang thang trong nghĩa trang, lòng quặn lên một niềm yêu nước.

Bây giờ đã sang đến thủ đô Lào, một xóm nhỏ bên bờ sông Mê Kong mùa thiếu nước.


Montag, 23. Februar 2009

Nhật ký Hà Nội

Về Hà Nội đã được mấy hôm. Đã gặp một số người cần (phải) gặp. Muốn gặp nhiều người hơn mà thời gian eo hẹp quá không cho phép.

Hà Nội trời không nắng nhưng khá dễ chịu. Có cảm giác đi trên đường phố Hà Nội ít bụi bặm hơn so với 3 năm về trước. Đã ăn nhiều món ngon của quê hương do gia đình nấu.

Hà Nội nói chung vẫn kém cỏi về dịch vụ. Rồi cung cách đối xử giao tiếp cũng vẫn còn nhiều điều phải sửa.

Hôm nay vào Sài Gòn. Muốn gặp 1 số người nhưng có vẻ ai cũng bận bịu. Thời gian ở Sài Gòn cũng rất ít. Không dám hẹn hò nhiều. Có mang theo nhiều bánh cốm Hà Nội vừa làm sáng nay. Ai muốn ăn bánh cốm Hà Nội không?

Côn Đảo! Mang theo nhiều sách truyện, trong đó có cả "Du hành..." của bạn Lilia dịch. Mua nhiều sách, nhưng cuốn "Suối nguồn" dày quá chưa thể mang theo đường thiên lý lúc này.

PS. À, ở Hà Nội ai cũng khen mình trẻ đẹp. Chỉ có một người kêu mình già. Có người nói mình hiền hơn những gì viết trên blog. Đấy nhé các bạn, tớ vừa trẻ vừa hiền vừa đẹp.

Taxi đã đến. Tạm biệt Hà Nội!


Dienstag, 17. Februar 2009

Công bằng cho giới đồng tính

TP - Một nhà báo kể, khi chị chuẩn bị đến dự hội thảo đề tài đồng tính, có người bảo “Họp hành làm gì nhiều, cứ đưa bọn ấy về nông thôn mà sống”.

3 thí sinh đoạt giải cao nhất cuộc thi Nam Vương của giới đồng tính TPHCM

Còn tinh thần của nhà tổ chức hội thảo “Thể hiện người đồng tính trên báo in và báo mạng” (17/2) có lẽ không gì khác hơn là kêu gọi bình đẳng cho giới này.

Đồng tính- đâu dễ biết và viết

Câu nói được hiểu xa lạ với người đồng tính ở trên còn như củng cố bằng chứng mà Trung tâm iSEE (Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế & Môi trường- đồng tổ chức hội thảo với Học viện Báo chí - Tuyên truyền) cho là hiểu lầm về giới đồng tính: Đồng tính chủ yếu có ở thành thị, nơi phồn hoa đô hội. Ngoài ra còn những hiểu lầm như đa số thuộc giới nghệ sĩ; là một dạng bệnh lý; do đua đòi như mốt, có thể lây lan hoặc do căn quả… Nên mới có chuyện nhiều người viết bài theo chiều hướng muốn thay đổi và níu kéo họ về với thế giới bình thường.

Mà đã “thiếu hiểu biết, kỳ thị và định kiến” thì từ cách gọi như pê đê, xăng pha nhớt, bóng lộ, bóng kín, hai thì, hifi… trong khi cách gọi chuẩn là đồng tính, gay, lesbian.

Nhiều hiểu lầm căn cốt, nhưng cũng theo các nghiên cứu viên Học viện BCTT và iSEE thì chiều hướng kỳ thị, định kiến có giảm theo thời gian. Chốt lại, qua nghiên cứu hơn 500 bài báo thuộc bốn báo in và sáu báo mạng, tỉ lệ kỳ thị chiếm 41 phần trăm, không kỳ thị: 18 phần trăm, không xác định: 41 phần trăm.

“Báo chí còn hiểu chưa đúng nữa là cộng đồng” - đại biểu Trung tâm SAGA chuyên nghiên cứu về bình đẳng giới, nói như than phiền.

Việc đồng tính trở thành chủ đề phụ, chiếm tỉ lệ nhỏ trên các báo, chỉ được khai thác khi nhắc đời tư ngôi sao, ra đời phim hay sách, có vấn đề tội phạm, vấn đề sức khỏe tình dục, HIV- cũng theo các nhà xã hội học, cho thấy thực chất đồng tính chưa được xem xét một cách thỏa đáng như nó đáng phải như vậy!

Như đòi công bằng cho báo chí, có đại biểu đặt vấn đề, những người đồng tính có chịu công khai đâu mà chúng tôi viết được nhiều và đúng về họ! Và hãy vận động những người đồng tính, hướng họ đến lối sống lành mạnh trước đã thì cộng đồng dễ đồng cảm và báo chí phản ánh chân thật. Ở TPHCM có những bóng lộ ăn vận lòe loẹt, cử chỉ phô trương (thuộc giới nghệ sĩ?) mà nếu viết thì dễ quá. Hãy sống bình thường và lành mạnh thì người khác sẽ nhận ra ngay thôi.

Kể cả thâm nhập thực tế phong phú, được người trong cuộc mở lòng, có kiến thức sâu rộng, có chắc đã viết hay viết đúng và viết được nhiều? Theo ông Đinh Hường, Trưởng khoa Báo chí ĐH Khoa học Xã hội& Nhân văn, “sự xông xáo của phóng viên có thể chỉ là công toi”. Vì bài sẽ khó được duyệt, vì lãnh đạo báo sợ vấn đề nhạy cảm, sợ bị cơ quan quản lý tuýt còi... “Cần thay đổi trước hết là nhận thức của toàn xã hội”- ông Hường nói.

Cuộc đời là như thế

Đồng tính luyến ái (ĐTLA) được định nghĩa là yêu thương, có quan hệ tình dục với người cùng giới, xảy ra ở người trưởng thành (theo 37 câu hỏi về ĐTLA- Noel biên dịch).

Người đồng tính nổi tiếng nhất thời cổ có lẽ là Nero- Hoàng đế La Mã (thế kỉ 1 trước CN) từng kết hôn với một nô lệ đồng giới. Alecxander đại đế cũng đồng tính. Phim đề cử Oscar mới nhất 2009- Milk nói về cuộc đời một chính khách Mỹ công khai xu hướng tình dục năm 1978. Từ thập kỷ 60, Mỹ đã có phim đầu tiên về giới đồng tính tên là Con chồn.

Tỉ lệ người ĐTLA, theo nghiên cứu, gần như không thay đổi ở mọi xã hội, thời đại: Khoảng 3-5 phần trăm dân số mỗi quốc gia- tỉ lệ này gồm cả người có quan hệ luyến ái với người cùng giới ở mức độ thi thoảng.

Riêng Việt Nam, rất khó ước lượng số người ĐTLA bởi ít người công khai. Nhưng thực tế ai cũng biết, đề tài này được bàn tán ở bất cứ đâu không chỉ trên hàng trăm diễn đàn mạng của giới đồng tính. Nói như nghiên cứu viên Tuyết Minh, cộng đồng đồng tính Việt Nam rất đa dạng chứ không như phản ảnh của hơn 500 bài báo mà chúng tôi phân tích đâu!

Một nhóm hơn 20 nhà báo có nhu cầu được mời dự lớp tập huấn, chia sẻ thông tin với chuyên gia tình dục học, nhà hoạt động xã hội trong ngoài nước; gặp gỡ các tổ chức và cá nhân trong giới đồng tính. Mục đích là có kiến thức đúng, cập nhật về giới đồng tính để viết bài. Cuộc này nằm trong dự án “Xây dựng hình ảnh tích cực của những người đồng tính, người lưỡng giới và chuyển giới tại Việt Nam” do iSEE thực hiện- Quỹ Ford tài trợ, kéo dài đến tháng 9/2009.

Vi Khanh (Tien Phong)

Sonntag, 15. Februar 2009

17-02-2009: 30 năm

Truyện ngắn Ma Văn Kháng: Mã Đại Câu, người quét chợ Mường Cang
Truyện ngắn Ma Văn Kháng: Mã Đại Câu, người quét chợ Mường Cang magnify

Phố huyện biên giới Mường Cang nhỏ teo, người ở đầu phố ho, người cuối phố nghe thấy.

Phố huyện biên giới Mường Cang chỉ có mỗi một con phố và một nhúm người. Khách vãng lai qua đây nhìn phố huyện mỉm cười: thế mà cũng gọi là phố!

Phố huyện biên giới Mường Cang cách đường biên giới hai ki-lô-mét, trừ ngày chủ nhật phiên chợ, còn thì buồn tênh, lúc nào cũng như thiu thiu ngủ trong cái thung lũng một năm hai vụ đậu tương, bị vây bọc bằng một vòng cung núi đá hình răng lợn.

Phố huyện tẻ ngắt, rặt một kiểu nhà mái cỏ, tường xăm đá cũ kỹ, cổ quái. Nhưng thật ra phố huyện biên giới Mường Cang chẳng tẻ, chẳng buồn. Đây là nơi quần cư của dân tứ chiếng với đủ các giọng nói, các hạng người, các thói đời.

Phố huyện nhỏ mà chứa cả một kho chuyện dân gian, với những nhân vật có những trang tiểu sử ly kỳ, những chuyện cười ngộ nghĩnh nghe lạ như chẳng thể có ở đất ta.

Mảnh đất bé tí tẹo mà lắm chuyện lạ! Chẳng hạn như chuyện lão tướng cướp Lu Pin Khìn nổi danh một thời với những chuyện cướp của giết người táng đởm kinh hồn, giờ- sau khi ở trại cải tạo ra- lão xưng là “đã về hưu”, làm nghề đục cối đá lương thiện, vừa mới cưới một cô gái người Hoa non trẻ chỉ đáng tuổi cháu lão.

Chẳng hạn như chuyện mụ Nhục Chắn bán sữa đậu nành và làm đậu phụ nhự, có cái cục bướu to bằng nắm tay ở cổ mà ngay bây giờ, cùng một lúc có đến ba chồng; chồng nào cũng nem nép sợ mụ như nô lệ sợ quyền uy chúa đất, trái ý mụ, mụ phạt các ông chồng nhịn cơm, phạt quỳ cả ngày trong cái vòng tròn do mụ vẽ bằng phấn… là chuyện thường…

Nhưng, những chuyện có nhiều bí ẩn, kỳ quái đại loại như vậy đều thua chuyện lão Ma Đại Câu hết; thua về độ dài, tình tiết hấp dẫn và thua cả về nghĩa lý nữa!

Mã Đại Câu ở phố huyện biên giới này từ thời nảo thời nào và lai lịch của lão ra sao, quả thật cho đến nay chẳng một ai, kể cả ông phó chủ tịch phụ trách hộ khẩu, biết một cách thật đích xác, rõ ràng. Chao ôi! Điều ấy thật ra chẳng nên trách lão một tí nào. Đất này vốn là đất dữ. Phố huyện biên giới, trong cuộc sống ly loạn triền miên, nơi hoành hành của thói hung tàn, bạo ngược miền phiên trấn, vốn là nơi tụ lại rồi tan đi, tan đi rồi lại tụ lại của bao kiếp người lầm than, cơ cực, bị xô đẩy, như hạt cát nhỏ, như những cái rơm, cái rác, trong cơn gió lớn phũ phàng của cuộc đời bất ổn. Khối người đã là những hạt cát những cái rơm cái rác bất hạnh ấy.

Cho đến bây giờ, hơn một nửa số dân ở phố huyện là dân Hoa vẫn còn rất mù mờ về lai lịch gốc gác của mình. Và đặc biệt là có vô số lý do giải thích về việc họ chuyển cư tới đất này. Họ tìm đến đất này từ thời nào? Đã cư ngụ ở đây ba đời hay bốn đời? Quê ở Phúc Kiến hay Lưỡng Quảng? Phải ly quê từ triều Mãn Thanh hà khắc, bảy năm hạn hán mất mùa liên tiếp lại phu phen, thuế khóa nặng nề? Hay từ lúc quân Tầu Tưởng vét lính cả đến ông lão đầu râu tóc bạc? Hay mới chỉ là những ngày gần đây, tìm đến đất này để tránh khỏi một hiểm họa lúc nào cũng lơ lửng ở trên đầu; tranh giành quyền bá vốn đã thành một nhịp sống cuồng sôi, một cố tật liên miên ở đất quê? Nhưng thôi, hãy cứ biết họ cũng như Mã Đại Câu, đã đến đây, làm ăn sinh sống yên lành ở phố huyện này.

Mã Đại Câu không phải thổ dân ở trấn này. Tất nhiên. Nhưng, bảy người cao niên nhất ở trấn đều cam đoan rằng, từ thời Tây cai trị xứ này và vùng này còn là đất cát cứ của thổ ty họ Hoàng, Mã Đại Câu đã có mặt ở đấy. Và, ngay từ thời ấy lão cũng y hệt như bây giờ, mặt mũi cũng gớm guốc như thế, sống cũng lủi thủi như thế, tính nết cũng vừa dở người vừa ngu dại như thế. Chỉ có điều khác là dạo ấy lão khỏe hơn bây giờ.

“Hầy! Vác đá hả? Gọi lão Câu!”

“Dà dà… cái thằng ăn mày chết ở chợ kia, sao chưa chôn? Gọi lão Câu đi, ông bang trưởng ơi!”.

Dân phố, cho đến những ngày gần đây, theo một thói quen từ rất lâu rồi, hễ có những việc nặng nhọc như vác đá, ghê tởm như chôn người chết vô thừa nhận, đều nhớ tới Mã Đại Câu.

Và Mã Đại Câu chỉ xuất hiện ở phố những khi có những công việc như thế. Lâu dần cũng thành ra định kiến, hễ cứ thấy lão là trẻ con nghĩ lão vừa đi chôn người chết về, rồi là chúng hò nhau chạy, cứ như lão là người chết hiện hình sống lại vậy.

Thoạt đầu mọi người chẳng để ý tới nhận xét của lũ trẻ. Nhưng, về sau chính đám người lớn ở phố huyện cũng phải công nhận rằng, người Mã Đại Câu mỗi ngày một quắt lại, đứng cạnh lão, người lão toát ra hơi tử khí vừa lạnh lẽo vừa tanh tưởi thật; mỗi ngày lão càng giống một cái xác chết.

Vóc dạc, mặt mũi con người ta là sản phẩm di truyền của dòng giống và của đời sống người đó. Dòng giống Mã Đại Câu thì chẳng ai biết. Mà lai lịch của lão thì cũng còn mù mờ lắm. Vậy là chỉ còn căn cứ phần nào vào mặt mũi vóc dạc mà phỏng đoán thôi. Vậy thì hình dạng, diện mạo lão như thế này: Người cao chừng thước rưỡi, da đen sạm, quắt như cái roi trâu, cóc cáy đóng vẩy như xưa rày chưa hề biết tắm táp rửa ráy là gì. Đặc sắc nhất là cái đầu to quá khổ, do nặng quá nên cứ phải ngoẹo như là ngả trên vai. Các bộ phận trên mặt lão thì thế này: mắt trắng dã, mồm hõm, răng vẹo vọ, má trái bị một vết sẹo xẻ đôi, cái tai phải cụt, đôi môi trơn lì như hai vết sẹo và thâm đen.

Quả thật, với cái mặt dị hình dị dạng quái gở này, lão chẳng gây được thiện cảm với ai cả. Mặt mũi ấy, nhìn thấy nó đã muốn nghĩ ngay rằng đích thực xưa kia nó là kẻ đầu trộm đuôi cướp, thằng thổ phỉ hung tợn, hay chí ít cũng là một gã vệ sĩ liều mạng của hào trưởng, ấp trưởng bên Tầu, bị đồng bọn trừng phạt vì ghen ăn tức ở. Hoặc nếu không thì đích hắn đã phạm một tội ác gì lớn lắm, nên đã bị ông trời đầy đọa, bị tạo hóa cho cái mặt như quỷ sứ, rồi đẩy ra giữa trần gian này.

Người không hay suy luận thì nhìn cái mặt ấy cũng thấy ghê ghê vì nó bẩn, nó xấu quá. Trên đời thiếu gì cái đẹp để ta ngắm nhìn. Hơi đâu!

Thành ra Mã Đại Câu sống ở trấn Mường Cang đã lâu mà thật sự chẳng có ai quen thân, gần gụi. Lão cứ thui thủi, vật vờ như cái bóng ma vậy. Người ta vừa quên lão và vừa nhớ tới lão. Còn lão thì hình như cũng bằng lòng với kiếp sống của mình, chẳng than vãn, phàn nàn, buồn bã bao giờ. Trái lại, có những lúc phởn là đằng khác nữa.

Ấy là những lúc lão rủng rẻng đồng tiền trong túi.

Lão xách cả một ống bương rượu ra ngồi ở quán chợ, uống tì tì rồi say, say đến nỗi đái cả ra quần. Rồi cái quần vắt lên cổ, cứ tồng ngồng như thế lão diễu qua phố, chân nam đá chân chiêu, thỉnh thoảng ngã đánh oạch, cái quần rơi xuống đất, lại thò tay ra nhặt, rồi cười ré lên: “Hí, tớ pắt tược cái quần của tằng nào”. Rồi lão quay về chợ hoa chân múa tay, hát lảm nhảm, khi điệu nữu ương ca, lúc điệu sán cố lộn xộn, chẳng ra bài nào điệu nào rõ rệt cả.

Lúc ấy, dân phố huyện hay vây lại xem, và cười đùa với lão. Những lúc như thế, lão cũng hiền lành và đáng thương; và người ta nhận thấy sự độc ác ở lão là những nét xưa kia đã qua rồi. Còn bây giờ lão chỉ là một lão già ngu xuẩn và đần độn mà thôi.

Cho đến ngày phố huyện Mường Cang vào cuộc cải cách dân chủ, lập hợp tác xã thì Mã Đại Câu đã già rồi, đoán chừng cũng phải xấp xỉ sáu mươi, và đã hoàn toàn trở thành một lão già bẩn thỉu, dở người, tăm tối. Dở người và tăm tối quá thể! Đang ở phố, dù nơi ở của lão chỉ là cái lều chợ thì cũng vẫn là cái nhà có mái che nắng che mưa, thì đùng một cái lão bỏ đi. Đi đâu? Đi lên hang đá! Nơi ăn ở của lão giờ là cái hang đá!

Vậy là, một hôm ông chủ tịch thị trấn người Giáy, ông Lục Vân Hài gọi Mã Đại Câu tới, ân cân hỏi:

- Ông Câu, tại sao đang ở phố, ông lại bỏ lên hang ở?

Nghe ông chủ tịch hỏi, Mã Đại Câu ngẩn mặt, rồi cười hị hị một cách rất ngớ ngẩn và đáp rằng:

- Ông bang trưởng ơi, ở trong hang có nhiều con dơi lắm, lại có cả nhiều con chuột nữa kia!

Trời, lại đến cái nông nỗi như thế nữa! Ngu ngốc đến mức nhầm ông chủ tịch ngày nay với thằng bang trưởng ngày xưa. Hóa rồ hóa dại hay đói khát tới mức nào mà phải đi ăn thịt con dơi muỗi, con chuột ở trong hang!

Chủ tịch Lục Vân Hài hỏi tiếp vài câu nữa, thì khẳng định rằng lão là kẻ mất trí và đang ở trong cảnh túng quẫn.

Chứng cớ rõ ràng nữa là lão chẳng còn biết lão là người thuộc dân tộc nào cả. Chẳng nhớ tuổi. Chẳng nhớ tên mẹ, tên cha, quê hương bản quán. Và lâu nay lão chẳng còn nguồn sống nào nữa, lão đã già yếu, không còn ai muốn thuê mướn và cũng chẳng còn xác chết vô thừa nhận để gọi lão đi chôn.

Thương hại lão già, chủ tịch Lục Vân Hài mới bảo lão:

- Thôi, ông Câu. Ở hang, thành người rừng, thành quỷ đấy! Về phố ở thôi. Về phố đi, tôi sẽ xếp việc cho ông làm.

Hai hôm sau, Mã Đại Câu dọn nhà từ trên hang đá về phố. Gia sản lão cũng chẳng có gì, ngoài cái chăn chiên đỏ bạc phếch và một cái nồi nhôm cũ méo mó. Dân phố làm cho lão một cái lều ở cuối chợ và giao cho lão việc quét chợ. Công việc không nặng nhọc, lại cố định. Thu nhập cũng khá, mỗi phiên chủ nhật xoàng cũng dăm sáu đồng.

Mã Đại Câu bắt đầu làm người quét chợ. Nhưng lão không ở trong cái lều dân phố dựng cho. Lão ôm cái chăn và cái nồi méo đến cái lô-cốt ở đầu phố, cái lô-cốt xây từ thời Nhật. Người ta hỏi, lão bảo ở lô-cốt mát hơn. Gàn đến thế thì thôi. Nhưng thôi, mặc. Kẻ xuẩn ngốc ở với người hiền lành, lương thiện, quá lắm thì cũng chỉ làm người ta bực mình, bực mình một lúc thôi!

Thôi thế cũng là xong việc. Mã Đại Câu sống, có cơm ăn áo mặc. Chợ có người quét dọn sạch sẽ. Thời gian lặng lẽ trôi trong sự yên dạ của mọi người. Mã Đại Câu, lão già vô gia cư, không nghề nghiệp, chẳng thân thích, con người chẳng có gốc rễ dân tộc, ốm o, xấu xí, lầm cẩm, gàn quải chắc là cứ thế mà sống yên ổn cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay, hết đời người. Cứ yên lòng, lão Câu nhé. Lão ốm thì sẽ có thuốc thang và người trọ giúp. Lão không chết đói, chết rét đâu, nếu như chính lão không muốn. Bởi vì, xã hội này vốn ưu ái con người. Lão chẳng có công tích gì với xã hội này đâu. Có khi còn có tội là khác đấy. Người ta dị nghị quá khứ của lão lắm. Nhưng mà thôi, giờ lão đã già, ốm yếu, chỉ cần biết thế thôi, mọi người sẽ đối xử tử tế với lão. Tuổi già của lão vậy là đã mãn nguyện lắm rồi chứ, hỡi Mã Đại Câu?

Ngày tháng qua đi yên ả.

Tiếng quẹt quẹt của cái chổi quét chợ của Mã Đại Câu đã in vào tiềm thức mọi người.

Mọi sự an bài hợp lý thì chắc sẽ ổn định, vững bền.

Ai cũng nghĩ vậy.

Vậy mà không.

Đầu mùa hạ năm ấy, khi hoa lê nở, người ta vẫn thấy Mã Đại Câu cặm cụi quét chợ lặng lẽ như một cái bóng, chẳng nói chẳng cười. Cuối buổi chợ lại thấy lão say, lão hát; nghĩa là mọi sự còn rất thông lệ. Nhưng đến giữa mùa hạ, lê bán đầy chợ cùng móc coọc, mận hậu, đào Mèo, đào tây thì chẳng còn thấy Mã Đại Câu quét chợ nữa. Cái mặt dạo này đỏ gắt luôn, vênh lên. Lão vung tay, đi đi lại lại, ra dáng ta là ông chủ ở cái chợ biên giới này.

Một bữa, lão sà vào một hàng lê, nhặt một quả, cắn luôn một miếng to, miệng nhằn nhắn, mặt cau cau, rồi ném bịch quả lê xanh bóng bị cắn dở xuống đất, quệt mồm.

- Tỉu hà ma! Chát như sung non. Tắng như lá ngón! Téo pàng pên kia.

Người bán lê ngỡ ngàng:

- Bên kia là bên nào?

- Pên Vân Nam ấy. Pên Tầu ấy. Ai dà, táo của nó ngon ớ, to pằng cái vú con gái mà.

Người bán lê còn chưa hiểu chuyện gì, thì Mã Đại Câu đã phanh áo, sừng sộ:

- Mày không piết lớ. Pên Tầu sống sướng lắm lớ. Cái gì cũng có lớ! Về pên tó lược phát luôn bốn ngàn lồng rồi lược li chơi Hồng Kông, Thượng Hải, Quảng Châu lớ!

Rồi lão bỏ đi.

Lão đi khắp các quán chợ. Cuối cùng, rẽ vào quán thắng cố, ngồi lại ở đây lâu nhất. Và tất cả cái chợ cùng kinh ngạc, cứ há hốc miệng ra mà kinh ngạc. Mã Đại Câu mở miệng, xưng danh:

- Tỉu hà ma! Ngộ là người Hán tây.

Và đập tay đánh bịch vào ngực mình, ra dáng hảo hớn. Rồi lão lại đi, dáng đi hoạt bát hẳn lên. Cả con người lão thoát khỏi cái xác chết đầy tử khí hằng ngày, nhanh nhẹn đầy sinh khí. Tựa như lão được thay máu. Tựa như có một hồn ma trai trẻ nào đó vừa nhập vào lão. Giọng nói, ánh mắt, tiếng cười, cái vung tay, bước đi có cái gì là lạ, ngồ ngộ. Nhưng thực đấy mà vẫn có cái vẻ dài dại.

- Hà hà… các nị téo piết. Ngộ chính là người Hán tây. Ngộ theo quân Thiên Hoàng sang tây… Hé hé… Ti chăn ngựa cho Nhật mà. Ngộ phải lòng ả pán hàng. Hí, con mẹ có cái vú to á. Tế là ngộ bỏ quên Nhật, ngộ ở lại đây với con mẹ ấy á. Tế mà con mẹ lại ti lấy Tây đồn á.

- Há há… Ngộ phải về pên Tầu ớ! Ngộ là chiến sĩ vô sản kiên cường nghèo đói á. Ngộ là tuấn mã á. Tuấn mã phải tung vó trên thảo nguyên pao la á!

Ấy là những ngày thị trấn phố huyện xôn xao nhộn nhạo. Hàng chục gia đình người Hoa đang an cư lạc nghiệp bỗng như bị ngộ độc, nhao cả lên, vội vã thu xếp cửa nhà, bán xới đồ đạc, lo sợ hãi hùng, tìm cách vượt biên về bên kia biên giới, nơi họ đã phải bỏ ra đi vì trăm sự khốn cùng.

Bọn người xấu xa phao tin kích động bịa ra câu chuyện Việt Nam bài xích, khủng bố, xua đuổi người Hoa, đêm đêm biến thành những cái bóng đen bí hiểm tới vấy máu chó vào cánh cửa từng căn nhà người Hoa lương thiện, rồi gõ cửa, rồi thì thào to nhỏ, thúc giục họ ra đi với đủ lý lẽ từ cao xa hào nhoáng nhất tới thô bỉ, đê tiện nhất.

Cơn sốt của phố huyện lên tới đỉnh cao. Người Hoa kéo nhau đi, rùng rùng hàng đoàn xe bò, xe người kéo, chất ngất đổ đoàn; nầm nập từng đám vợ chồng con cái bồng bế dắt díu nhau, lôi thôi lếch thếch, mặt mày xám ngắt, hớt hơ hớt hải, ngác ngác ngơ ngơ trước sự vô định của cuộc đời tha phương. Rồi cuối cùng dồn cục lại ở cửa khẩu biên giới, trong cảnh màn trời chiếu đất.

Mã Đại Câu cũng đi trong đoàn người nọ, nhưng mặt mày lão hớn hở hơn mọi người nhiều.

- Hớ hớ… Ngộ là người Hán mà. Họ Mã là họ người Hán á. Người Hán không ở tược với bọn di, mọi ố-nàn. Người Hán về với vua Hán a!

Lão vừa đi vừa cười nói. Cái chăn chiên đỏ bạc phếch cuộn tròn khoác chéo qua vai. Cái nồi nhôm méo xách ở tay trái. Đứng lại ở cửa khẩu, vạch quần, hướng về mảnh đất đã cưu mang lão, đái một bãi, rồi lão nhổ bọt, chửi:

-Téo mẹ tằng ố-nàn!

Đoạn lão qua cửa khẩu với dáng đi trai trẻ, khỏe mạnh.

Thế mới biết sức mạnh của những tư tưởng, những ý niệm về tính ưu đẳng, sự đặc hữu của giống nòi!

Thôi thì nhân tâm tùy, Mã Đại Câu thích đi thì cứ để lão đi. Giữ làm gì. Mà giữ cũng chẳng được. Lão đi! Nói nhỏ với nhau nhé: phố huyện lại thêm sạch, thêm đẹp là khác. Nhẹ được cái tội nợ là khác nữa cơ.

Phố huyện Mường Cang quên dần Mã Đại Câu. Thật ra thì lọt đọt cũng có vài tin tức về lão. Chẳng hạn, có tin nói lão về bên kia liền xung ngay vào hồng vệ binh và tỏ ra rất hăng hái trong chính sự. Tin ấy chỉ gây cười. Sắp xuống lỗ rồi còn hồng vệ binh! Mà lão già xuẩn ngốc đến quê hương bản quán, tên cha tên mẹ tuổi tác mình chẳng nhớ thì lý lẽ ở đâu mà cũng đòi tạo phản, giành quyền? Vô lý! Nhưng người đưa tin cũng có lý của người ta: Mã Đại Câu tuổi tuy cao, nhưng tư tưởng tinh thần trẻ thì vẫn cứ vào vệ binh đỏ được. Tạo phản thì có cần gì lý sự cao xa, cứ như khẩu khí lão những ngày vừa rồi thì lão thừa sức làm cái công việc tầy đình đó.

Mọi người cười ồ. Nhưng thật ra lòng dạ vẫn thắc thỏm không yên: Sao Mã Đại Câu dại thế, già rồi, yên ổn không muốn, lại định đua đòi. Đánh đu với tinh liệu có nổi không.

Ngày qua đi. Không có tin tức gì về Mã Đại Câu nữa. Phố huyện quên hẳn lão. Lão đã chết hẳn trong tâm trí mọi người.

Vậy mà, đùng cái, trưa hôm ấy, từ đầu phố bỗng phát ra một luồng tin làm cả phố đang thiu thiu chập chờn trong nắng trưa mùa đông giật mình tỉnh giấc:

- Mã Đại Câu về kia kìa, bà con ơi!

Thật là quá cái tin ma quỷ hiện hình giữa ban ngày ban mặt. Khối người không tin. Nhưng tất cả mọi người đều dồn ra đường, hau háu con mắt nhìn về phía đầu phố: Đâu? Đâu nào?

Mọi người dụi mắt.

Mã Đại Câu thật!

Mã Đại Câu về thật! Mã Đại Câu bằng xương bằng thịt kia kìa!

Hỡi ôi, còn đâu cái bóng hình hăm hở ngày lão ra đi!

Lão bước chậm chạp, uể oải. Chân trái quấn băng ở gót. Tay phải chống gậy. Cái chăn chiên không thấy trên người. Cái nồi nhôm méo cũng chẳng còn ở tay. Lão dừng lại ở giữa phố, ngẩng lên lờ đờ cái mặt mất hẳn nhuệ khí hảo hớn hồi nọ; lại vẫn là cái mặt gớm guốc, bẩn thỉu ngày nào, nay gia thêm sự mệt mỏi quá độ.

Thế là thế nào nhỉ? Người ta đưa mắt nhìn nhau, rồi nhìn lão. Tuấn mã tung vó trên thảo nguyên chả lẽ lại hóa ngựa què. Tạo phản, giành quyền thì hùng khí phải xung thiên, chứ sao lại như cái xác không hồn thế?

Thất thế, thất sủng rồi chăng?

Chẳng đợi dân phố hỏi một câu, con người như cái xác trở về nọ, vung ngay cái gậy lên và chỉ về bên kia biên giới, đâm dứ về bên đó:

- Téo mẹ cái tằng người không tốt! Cái tằng vua Tầu cũng không tốt. Nó thu cái chăn, cái nồi của tôi. Không tấy cái ăn ngon đâu. Không tấy con gái đẹp đâu. Phố xá cũng không có. Nó gí cái cuốc vào tay. Húi! Địu phân leo dốc tới lưng chừng trời. Già cũng phải làm! Không có cái gì như nó nói á! Tiền không có! Không có cái gì sực à! Tói, tói chết cha à.

Mọi người cười, ái ngại. Nghe giọng nói biết là lão nói thật. Vả, sự tình phải như thế mới là thật. Khác đi, chẳng hạn sang đấy sống sung sướng như khanh tướng, đế vương thì chỉ có là bịa.

Nhìn cái thân hình thảm hại của lão già, người ta lại mủi lòng.

Khốn nạn! Mã Đại Câu ơi! Đường sáng không đi sao lại đâm quàng vào ngõ tối. Cạch đến xuống lỗ nhé.

Chủ tịch thị trấn Lục Văn Hài lại gọi Mã Đại Câu tới. Thoạt đầu ông rất giận:

- Đi, tự ý; về, tự ý. Đất nước này ông coi không bằng cái chợ của ông à, ông Câu?

Mã Đại Cây ngúc ngắc cái cổ, rồi nghệt mặt:

- Ngộ này ngu dại rồi… Nhờ quan trên rủ lòng thương cho.

- Ông đến cửa khẩu còn quay lại đái một bãi kia mà.

- Đâu có thế… Dà dà… chẳng qua là bị ma xui quỷ khiến.

- Ai?

- Cái tằng ấy. Nó không tốt. Nó đểu. Nó thâm lắm. Nó dùng mình làm con tốt. Đứa nào có nhiều tiền thì nó cho về thành phố! Nó thu cái chăn, cái nồi của tôi. Không thấy cái ăn ngon đâu. Không thấy gái đẹp đâu…

Nghe lão già lại bắt đầu cái điệp khúc ấy, chủ tịch Lục Văn Hài vừa bực vừa buồn cười. Nhưng ông không thể tiếp chuyện ông lão già ngớ ngẩn này lâu hơn nữa. Thị trấn biên giới đang ngổn ngang công việc. Bọn bên kia biên giới mấy hôm nay đã dồn lính về áp sát cửa khẩu rồi. Không chừng chiến tranh sắp nổ ra.

Chủ tịch đứng dậy, ánh mắt nhìn lão thật nghiêm nghị mà giọng thì đầy xót thương:

- Đã ngu dại thì phải ở với nguời tử tế chứ, ông Câu. Thôi được, chiếu cố cho ông lần nữa thôi. Ăn xong quệt mỏ là không tốt đâu! Nhớ nhé!

Mã Đại Câu cũng đứng dậy, hiểu ý ông chủ tịch là ông lại giao cho lão quét chợ. Thế thôi! Mặt lão vẫn ngơ ngơ, ngờ nghệch.

Cuối cùng mọi sự lại đây vào đấy.

Mã Đại Câu, cái hình dạng thảm hại, lại quẹt quẹt cái chổi quét chợ phố huyện mỗi chiều chủ nhật. Lão lại có tiền và lại uống rượu, lại say với những câu hát lảm nhảm, những câu chuyện ngô nghê, làm cho mọi người vừa buồn cười vừa thương hại. Thời gian băng bó các vết thương và xóa mờ tội lỗi. Lâu dần, người ta lại coi Mã Đại Câu như cái lão quét chợ hồi lão chưa nổi cơn cuồng ngộ. Lão lại ăn ở trong cái lô-cốt Nhật xây như hồi nào.

Nhưng một sự kiện đột biến đã xảy ra. Ngày mai chủ nhật, là ngày họp chợ phiên mỗi tuần thì hôm nay chiến tranh bùng nổ. Sau cái trò gây rối, giờ là lúc kẻ phản bội dùng súng đạn. Thị trấn biên giới Mường Cang bị tấn công ngay từ tơ mơ sáng. Cách cửa khẩu có vài cây số, nhưng quân xâm lược cũng phải mất hơn nửa ngày mới lọt vào thị trấn.

Thị trấn đã đổ nát. Dân quân tự vệ tạm trú ra ngoài. Dân phố tản cư. Trong trấn bây giờ chỉ còn lại có Mã Đại Câu. Lão già là gián điệp Tầu chắc? Thôi, đúng rồi! Lão vẫn nằm trong lô-cốt đợi quân Tầu. Chao ôi! Ta nuôi ong tay áo rồi. Ta ưu ái với kẻ rắp tâm phản bội ta rồi!

Nghe thấy tiếng xe tăng của quân xâm lược rít ầm ầm ở phố, Mã Đại Câu mới bò từ trong lô-cốt ra.

- Há! Ngộ là người Hán tây! Cài phang chin! (1) Ngộ là…

Lão hoa tay như múa, reo to.

Nhưng một thằng lính chân quấn xà cạp đã thộp ngực lão lôi về trước mặt tên sư trưởng. Tên sư trưởng đẫy đà, nục nịch, mông bè trên cái ghế gấp, nhìn lão già bằng đôi mắt ti hí thâm hiểm.

Thật tình là Mã Đại Câu có hoảng. Lão vội quỳ sập xuống, vái sư trưởng một cái rồi ngẩng lên:

- Nị hảo! Cài phang chin!

Mặt sư trưởng vẫn chẳng bớt lạnh.

Mã Đại Câu lòng lại thấp thỏm. Lão thoáng nhớ tới những lời lão nguyền rủa quan Tầu, vua Tầu hồi nọ, nhưng lại phủi ngay: ối dà, ta cũng đã đái cả vào nước ố-nàn mà người ta vẫn cho quét chợ kia mà! Ồ, ta ngu, ta hèn, ai chấp!

Tự trấn an mình xong, lão liền đứng dậy, tay chắp trước bụng, nhìn sư trưởng:

-Ngộ là người Hán tây. Ngộ gốc ở pên Tầu tấy. Ngộ đã về bên Tầu, vào công xã, đi trồng cao su ở trên quả đồi cao lắm.

Lão giơ cao tay để miêu tả độ cao của quả đồi trồng cao-su. Nhưng lão bỗng thõng tay. Mặt sư trưởng lạnh như băng, chứ đâu có niềm nở như lão mong. Và cái cằm nhẵn thín của sư trưởng hất ra phía trước:

- Này, nhà chủ tịch Lục Vân Hài đâu?

- Cái gì cơ ạ!- Mã Đại Câu ngớ người, không hiểu.

- Nhà-chủ-tịch-thị-trấn đâu? –Sư trưởng dằn từng tiếng. Ngài đang ức và đang muốn trả thù.

Mặt Mã Đại Câu ngẩn ra, dại nguếch. Nhưng lão đã hiểu, gật gật đầu, tươi cười:

- À à… nhà ông bang trưởng hả? Có đấy! Tôi biết nó. Nó tốt đấy. Tôi ở bên Tầu về, cái nồi không còn, cái chăn không còn. Nó thương tôi, lại cho tiền tôi mua. Tôi lại quét chợ. Này, mai là phiên chợ đấy…

- Lão già lảm nhảm cái gì vậy?- Sư trưởng trợn trừng. Và Mã Đại Câu bống há hốc mồm, ú ớ kêu, lưỡi líu lại, không thành lời.

Nòng súng ngắn của sư trưởng chĩa thẳng vào ngực Mã Đại Câu. Mã Đại Câu quay đầu định chạy. Nhưng lão đã quay tròn, y như người say thuốc, có điều là mệt lắm, mệt bã cả người. Tuy vậy, lão vẫn cố gào: “Ngộ là người Hán tây. Ngộ là người Hán tây. Ngộ gốc ở pên Tầu tây”…

Lão ngã rụi xuống, óc tăm tối vẫn chẳng hiểu chuyện gì đã xảy ra. Lão đã bị lừa mà vẫn chưa tỉnh ngộ, vẫn chưa hiểu nổi một điều giản dị: ngu đần mà sống với người hiền từ, lương thiện thì quá lắm chỉ làm cho người ta bực mình thôi, chứ ai giết lão làm gì.

*

Quân giặc bị đuổi ra khỏi phố huyện.

Xác Mã Đại Câu được dân phố chôn cất tử tế.

Người ta thương lão, chỉ thương lão thôi khi thấy lão chết. Trên mộ lão, tấm mộ chí khắc dòng chữ Việt: Mã Đại Câu, người quét chợ Mường Cang, bị quân xâm lược giết hại ngày 17-2-1979. Viết gì được hơn nữa!

4-1979.

(1) Giải phóng quân

Nguồn: blog cavenui.

Donnerstag, 12. Februar 2009

Mặc xấu II (Saigon Chic đi chống lầy quên nhiệm vụ rồi)

Số I được những 2 còm mần, lại đồng ý mới chết chứ. Thế nên tớ thừa thắng xông lên quyết chí lấp chỗ trống để lại của em Saigon Chic.

1. Em Mai Phương Thúy. Hì hà. Nhớ hồi em đi thi Huê hậu năm nào. Cổ vũ em thôi rồi. Mọi nguời chê em nhiều, nhưng khen em cũng nhiều. Nói chung em mặc khi đẹp đẽ, lúc quê mùa, nhưng cũng không đến nỗi phải bỉ bai tơi bời lắm. Nhưng nhìn cái này thì quá lắm, em Thúy ạ. Chẳng lẽ để ghìm bớt vẻ bốc lửa của bộ ngực lạm phát phi mã và vân vân thứ khác, em phải dùng tạm giẻ lau nhà sao?





2. Em này được gọi là Miss Teen tài năng. À, thì ra tài năng là như thế. Teen gì mà như một đứa đứng đường đã hết thời thế này hả em?



3. Đồ đi biển của Lam Trường nó cũng sến rện và xấu xí như phong cách của chàng ca sĩ hết thời này.



4. Em điêu từ dấu chấm điêu ra. Em đặc công, em bò sữa, em Thụy Vân ớ hậu.




5. Vâng, ớ hậu như thế, huê hậu thì thế này: Cả nước tìm được 1 em Thùy Dung mặc đồ tắm để chiêm ngưỡng. Ngất chưa?


Mittwoch, 11. Februar 2009

Mặc xấu I (cạnh tranh với Saigon Chic)

1. Hồ Ngọc Hà là một người rất đẹp, ăn mặc thông thường cũng rất đẹp, nhưng cái sau đây tại Lễ trao giải Album vàng thì xấu:



Rơm buộc thân tre?

2. Đoan Trang không đẹp, nhưng cô cũng thường ăn mặc khá thẩm mỹ. Trình diễn tại Lễ trao giải Album Vàng vừa qua thì cô mặc quá xấu:



Bộ này xấu đến mức không cần chê nữa ha.

3. Các bạn nhà thơ trẻ trong chương trình Hội thơ Văn Miếu cũng muốn tỏ ra là mình quan tâm tới ăn mặc nên các bạn ấy pha áo nâu nông dân với quần bò công nhân thế này:



Tôi không thấy các bạn trẻ ra hay đẹp hơn với cách ăn mặc như vậy.

4. Siêu mẫu tự phong luôn có mặt trên từng centimet với các người đẹp nổi tiếng. Đến lân la chụp hình với Hoa hậu thế giới 2008 mà Hồ Đức Vĩnh ăn mặc siêu xấu thế này:

Hồ Đức Vĩnh và Hoa hậu Thế giới. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

5. Hoa hậu Thùy Lâm cho rằng sexy không nhất thiết phải cởi. Vì quan niệm về sexy khi không cởi của cô là như thế này:



Dienstag, 10. Februar 2009

Sự diệu kỳ Việt Nam

Sự diệu kỳ Việt Nam

Con cái người nhập cư Việt Nam ở Đức gây chú ý bởi điểm số lung linh ở trường học. Tuy nhiên thành công này cũng có những mặt trái.

Bài viết của Martin Spiewak (tuần báo die Zeit số ra ngày 22/01/2009)

Lược dịch, tổng hợp và chú thích bởi Mạnh Cường Vũ.

Detlef Schmidt-Ihnen, hiệu trưởng trường Gymnasium[1] Barnim ở quận Lichtenberg (Berlin) muốn thông báo kết quả kỳ thi Olympic Toán học cấp quận: sáu học sinh được thi vòng tiếp theo. Tuy nhiên ông không biết làm sao đọc đúng tên các em. Cô học trò lớp 7 tên Trần Phương Duyên hay Duyên Trần Phương? Và cậu Đức Đào Minh lớp 10? Ông sẽ còn gặp vấn đề này thường xuyên bởi 17% số học sinh là con cái các gia đình Việt Nam, tính riêng các lớp đầu cấp thậm chí 30%. „Rất nhiều em đặc biệt giỏi các môn Tự nhiên“, ông nói. Ngôi sao Toán học của trường cũng là một cậu học trò gốc Việt.

Ở trường học Đức, không một cộng đồng nhập cư nào thành công hơn người Việt: Trên 50% các em vào được Gymnasium. Tỷ lệ này cao hơn học sinh Đức và gấp năm lần học sinh gốc Thổ hay Ý. „Kết quả học tập của học sinh người Việt khác hẳn hình dung về trẻ em gốc gác nhập cư chúng ta thường có“, bà Karin Weiss - trưởng ban về người nước ngoài bang Brandenburg - nói.

Thành công này chứng minh sức mạnh của một nền văn hóa mà niềm khát vọng giúp người ta nỗ lực vươn lên ngay cả trong những điều kiện khó khăn nhất. Tại các trường đại học hàng đầu ở Mỹ, tỷ lệ sinh viên từ các quốc gia Đông Á thường cao nhất. Giờ đây sự diệu kỳ của giáo dục này được lặp lại ở Đức.

Dung Vân Nguyễn, 14 tuổi, từng sống nhiều năm với gia đình ở trại tị nạn. Ở đó dù chật đến mấy vẫn không thể thiếu một chỗ: bàn học của Dung. Cha mẹ cũng gửi cô đến trường mẫu giáo từ rất sớm. Nhờ đó cô đã học tiếng Đức chuẩn xác. Hiện nay gia đình Dung sống ở ngoại ô Potsdam và cô là một trong những học sinh giỏi nhất lớp với điểm trung bình 1,5.[2] Mùa hè năm ngoái cô được nhận học bổng Start dành cho học sinh xuất sắc gốc nhập cư. Khoảng 30% các em được chọn ở Đông Đức là người Việt.

Ông Nguyễn, cha của Dung, đã đi Liên Xô cũ hợp tác lao động. Sau khi Đông Âu sụp đổ, ông đến Đức xin tị nạn. Gia đình ông sau nhiều năm vật vờ cuối cùng được phép ở lại, với điều kiện phải tự kiếm sống. Hai vợ chồng làm việc quần quật từ sáng đến 10 giờ đêm ở một quán bán đồ ăn nhanh. Hầu hết người Việt tự hành nghề để kiếm sống qua ngày và thường làm việc đến 60 tiếng/tuần trong các tiệm bán đồ lưu niệm, hoa tươi, làm móng hay tại các chợ phiên. Họ không tìm được việc làm ở hãng do khả năng ngôn ngữ hạn chế. Phần đông mang thêm nghĩa vụ phải gửi tiền thường xuyên giúp đỡ người thân nên nỗi lo tiền bạc càng nặng. Trẻ em thường phải giúp đỡ cha mẹ trong kinh doanh, ít khi được gặp cha mẹ và phải tự lo cho nhau.

Niềm đam mê học hỏi của người Á Đông là món quà quý giá nhất họ mang theo từ quê hương. Chỉ có học mới giúp thoát khỏi kiếp nghèo, đó là chân lý được truyền đi từ thế hệ này qua thế hệ khác. Giống như ở Trung Quốc, Nhật Bản hay Hàn Quốc, nhiều trẻ em ở Việt Nam đi học thêm. Lượng bài tập về nhà lớn hơn rất nhiều so với tại Đức. Vào cuối bậc tiểu học, trẻ em ở Việt Nam đã học trước nhiều nghìn giờ so với bạn cùng lứa ở Đức.

Sự vượt trội này giải thích kết quả một nghiên cứu do nhà tâm lý học Andreas Helmke, giáo sư trường đại học Koblenz-Landau, công bố. Ông đã kiểm tra các học sinh lớp 4 ở Hà Nội và Muenchen với cùng một đề Toán. Tuy nhiên các học sinh từ Việt Nam – một đất nước đang phát triển - đạt kết quả tốt hơn nhiều so với các bạn cùng lứa ở một trong những thành phố giàu nhất Đức. „Ngay cả những bài đòi hỏi kiến thức toán học sâu hơn, các em Việt Nam cũng làm tốt hơn“, ông nói.

Nhiều câu nói của cha mẹ người Việt như „Không làm lấy gì mà ăn“ hay „Con hơn cha là nhà có phúc“ liên tưởng tới chân lý vươn lên của Cộng hòa Liên bang Đức hồi năm 50. Có lẽ vì thế người Việt Nam được mệnh danh là người Phổ ở Châu Á[3]. Khác với cha mẹ là người nhập cư từ các nước khác, họ hiểu ngay lập tức hệ thống giáo dục rắc rối của Đức: Chỉ có Gymnasium – hay một lựa chọn ít hấp dẫn hơn là Gesamtschule – giúp học sinh lấy bằng tốt nghiệp phổ thông trung học (Abitur), các loại trường khác không đáng bận tâm.

Một điểm 3 trong bảng kết quả học tập đã là „xấu“ đối với nhiều cha mẹ. Việc đứa con không vào được Gymnasium có thể làm mất mặt cha mẹ trong cộng đồng. Long Minh Nguyễn, 20 tuổi, cho rằng có một cuộc đua khá căng thẳng giữa những cha mẹ. Khi họ gặp nhau, một trong những câu hỏi đầu tiên là: Thế tụi trẻ học hành ra sao? Nếu kết quả học tập không vừa ý sẽ có các hình phạt như chửi mắng, nhốt con trong nhà hay thỉnh thoảng cũng cho con ăn tát. Nhiều người tin rằng học trò khác nhau không ở trí thông minh mà ở sự cần cù. Đứa trẻ có kết quả học kém ít khi được thông cảm.

Ở Gymnasium Barnim, niềm vui gần đây trộn lẫn với nỗi lo. Thầy cô giáo chỉ bắt đầu chú ý lắng nghe khi một số học sinh người Việt làm giả giấy khám bệnh của bác sĩ để xin lùi kỳ kiểm tra do sợ hãi bị điểm kém. Một lần khác, thầy hiệu trưởng thông báo với một em sẽ gửi giấy về gia đình vì lỗi thiếu ý thức. Cậu này liền quỳ xuống van xin ông không mách cha mẹ. Trong ba mươi năm làm nghề giáo, đây là lần đầu tiên ông hiệu trưởng gặp cảnh tượng như thế. Nhà trường tìm giải pháp bằng việc mời một người làm công tác xã hội mỗi thứ Sáu đến tư vấn các em. Trường cũng tổ chức một buổi họp phụ huynh lần đầu tiên kèm người phiên dịch. Buổi họp kéo dài hàng giờ, các cha mẹ người Việt có rất nhiều thắc mắc. Nỗi lo lớn nhất của họ là nửa năm dự bị. Lần đầu tiên có thể xảy ra chuyện một số em không qua được kỳ sát hạch. „Các em người Việt dần dần giống những học sinh bản xứ“, một cô giáo giải thích.

Sự hòa nhập với tốc độ vũ bão của trẻ em làm chúng xa rời cha mẹ nhiều hơn, đặc biệt ở tuổi dậy thì. Giữa các thế hệ tồn tại một „Sự-không-thể-nói-nên-lời“. Nhiều em đi mẫu giáo từ rất sớm nên nói tiếng Đức như tiếng mẹ đẻ, còn tiếng Việt chỉ đủ cho giao tiếp thông thường. Nếu chủ đề giữa con cái và cha mẹ trở nên nhạy cảm và rắc rối như nhận điểm kém hay có người yêu đầu tiên, hai bên sẽ bí từ hay mạnh ai nấy quát hoặc gào, bằng ngôn ngữ riêng của mỗi người. Trong trường hợp nghiêm trọng, những đứa trẻ sẽ từ chối cội nguồn văn hóa, không chịu ăn đồ Việt hay thậm chí bỏ nhà ra đi.

Nhưng đó (còn) là những trường hợp cá biệt. Hầu hết các gia đình người Việt hòa thuận. Những đứa con vừa kính trọng cha mẹ vừa có tham vọng riêng. „Chúng tôi muốn học hỏi, tiến bộ và mong có ngày thuộc vào tầng lớp ưu tú của nước Đức“, Long – người khá thẳng thắn trong phê bình những người đồng hương, nói.

Box 1:

Hai mươi năm từ khi bức tường Berlin sụp đổ, thế hệ sau của những người hợp tác lao động (HTLĐ) đến Đông Đức giữa những năm 80 đã viết nên một câu chuyện thành đạt còn ít được biết đến. Sau khi nước Đức thống nhất, một phần ba trong số 60.000 người HTLĐ ở lại Đông Đức. Họ thường bị mất việc làm hoặc lâm vào cảnh nghèo khổ, bị cô lập, là nạn nhân của sự thù ghét người nước ngoài. Ngược lại, con cái họ đang nỗ lực khẳng định vị trí của mình trong xã hội Đức, bằng sự cần cù và lòng quyết tâm học tập.

Box 2:

Tại Đức hiện có khoảng 85.000 người Việt Nam đang sinh sống. Ở phía Đông, người Việt là cộng đồng nhập cư lớn nhất, chủ yếu gồm những người HTLĐ ở lại. Ở phía Tây, người gốc Việt chủ yếu gồm thuyền nhân từ miền Nam Việt Nam tới CHLB Đức vào cuối những năm 70. Thêm vào đó là những người nhập cư bất hợp pháp bởi các nhóm đưa người trái phép. Không nhận được sự trợ giúp nào, họ phải tự cố gắng tồn tại. Hình ảnh người Việt Nam bán thuốc lá nhập lậu tràn ngập nhiều địa điểm ở Đông Berlin những năm 90. Sau thời kỳ này, nhiều người mở tiệm riêng.

Box 3:

Ông Philipp Roesler, 35 tuổi, tân Bộ trưởng Kinh tế bang Niedersachsen, sinh ra ở Nha Trang và được một gia đình người Đức nhận làm con nuôi khi mới 9 tháng tuổi. Ông là thành viên đầu tiên trong nội các một chính phủ Đức có quá khứ di dân.



[1] Một loại trường trung học. Muốn vào Gymnasium học sinh tiểu học cần đạt kết quả khá giỏi và được tiến cử bởi thầy cô chủ nhiệm lớp cuối cấp.

[2] Hệ thống điểm của Đức có thang bậc giảm dần từ 1 đến 6.

[3] Phổ là một tiền thân của nước Đức ngày nay. Người Phổ nổi tiếng với các đức tính tốt đẹp như chăm chỉ, tiết kiệm, giản dị, trung thực, bao dung.

********************************

Các bạn cứ tự nhiên giúp tớ phát tán bài này càng đến nhiều người càng tốt nhé. Mục đích khi dịch bài viết của tớ là để cho người Việt đọc, đặc biệt người Việt đang sinh sống ở Đức mà không đủ giỏi tiếng Đức để đọc bài nguyên gốc. Bài đã lược gọn hơn so với bài gốc của tác giả với cố gắng không làm mất đi những suy nghĩ chính của bài viết. Bài gốc ở đây. Bạn nào cần bản dịch nguyên văn thì kêu tớ một tiếng nhé.

Báo SGTT đã đăng một thu gọn nữa của bài trên tại đây. Cắt cứ gọi là xoẹt xoẹt.

Donnerstag, 5. Februar 2009

Chuẩn người Việt - mọi lứa tuổi

Lĩnh vực phát triển tình cảm, quan hệ xã hội, ngôn ngữ và giao tiếp:
(6 tiêu chí)

a) Yêu Tổ quốc
b Yêu Đồng bào
c) Đoàn kết tốt
d) Khiêm tốn
đ) Thật thà

e) Dũng cảm

Lĩnh vực phát triển nhận thức và sẵn sàng với việc học: (1 tiêu chí)

a) Học tập tốt

Lĩnh vực phát triển thể chất: (3 tiêu chí)

a) Lao động tốt
b) Kỷ luật tốt
c) Giữ gìn vệ sinh thật tốt

Mittwoch, 4. Februar 2009

Chuẩn người Việt tuổi 30

Lĩnh vực phát triển thể chất


Chuẩn 1. Thực hiện kỹ năng vận động cơ bản và phát triển các tố chất trong vận động (6 chỉ số)

a) Bật xa tối thiểu 50cm bằng hai chân;
b) Nhảy xuống từ độ cao 40cm và tiếp đất an toàn;
c) Ném và bắt được bóng (đường kính 15cm) bằng hai tay;
d) Trèo lên và xuống được ít nhất 5 bậc thang luân phiên từng chân;
đ) Chạy 18m với thời gian nhiều nhất 5 giây;
e) Chạy liên tục 150m không tính thời gian
(không bỏ cuộc giữa chừng).


Chuẩn 2. Giữ thăng bằng, phối hợp các giác quan khi vận động (3 chỉ số)

a) Nhảy lò cò được ít nhất 5 bước liên tục, đổi được chân theo yêu cầu;
b) Đi giật lùi được ít nhất 5m theo hướng thẳng;
c) Đi được thăng bằng trên ghế thể dục (2m x 0,35 x 0,25 cm).


Chuẩn 3. Thể hiện các kĩ năng vận động tinh xảo và phối hợp vận động mắt, tay (6 chỉ số)

a) Cài và mở được cúc áo;
b) Tô màu được hình có chi tiết nhỏ ( tô kín, không chờm ra ngoài nét vẽ);
c) Cắt được theo đường thẳng và cong của các hình đơn giản;
d) Dán các hình chi tiết vào đúng vị trí cho trước, không bị nhăn;
đ) Cầm bát, thìa xúc ăn gọn gàng, không làm rơi vãi;
e) Rót nước vào cốc không làm đổ ra ngoài.


Chuẩn 4. Hiểu biết và thực hành chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng (5 chỉ số)

a) Biết một số hoạt động của bản thân trẻ trong sinh hoạt hàng ngày có lợi cho sức khỏe, sự lớn lên và phát triển của cơ thể (VD: đánh răng, tắm rửa, ăn uống, ngủ nghỉ, thể dục…);
b) Kể được tên một số thực phẩm (hoặc món ăn) cần có trong bữa ăn hàng ngày;
c) Biết một số hành vi ăn uống có hại cho sức khỏe (ăn thức ăn ôi thiu, thức ăn không vệ sinh, ăn rau quả chưa rửa sạch, uống nước lã);
d) Biết thuốc lá có hại cho sức khỏe và thể hiện thái độ không đồng tình với người hút thuốc;
e) Biết che miệng khi ho, hắt hơi, ngáp.


Chuẩn 5. Thực hành chăm sóc vệ sinh cá nhân (4 chỉ số)

a) Biết rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và khi tay bẩn;
b) Có thói quen rửa mặt, đánh răng hàng ngày;
d) Biết chọn quần áo phù hợp với thời tiết;
e) Giữ đầu tóc gọn gàng, quần áo sạch sẽ.


Chuẩn 6. Hiểu biết và thực hành về an toàn cá nhân (4 chỉ số)

a) Biết kêu cứu khi gặp nguy hiểm;
b) Nhận biết và không tự ý sử dụng những đồ vật gây nguy hiểm (dao, đinh, kim tiêm, ổ điện, diêm, bật lửa, phích nước sôi…) ;
c) Không đi theo và nhận quà của người lạ khi chưa được người thân cho phép;
d) Biết ý nghĩa và có ý thức thực hiện theo quy định của một số biển báo giao thông, biển báo nơi nguy hiểm.


Lĩnh vực phát triển tình cảm và quan hệ xã hội


Chuẩn 7. Nhận thức về bản thân (4 chỉ số)

a) Nói được họ và tên, địa chỉ nhà hoặc số điện thoại, tên bố, mẹ của mình;
b) Biết mình là trai hay gái và có ứng xử phù hợp;
c) Nói được khả năng của bản thân (những việc có thể làm được, không thể làm được);
d)
Biết đề xuất những trò chơi và hoạt động thể hiện sở thích của cá nhân.


Chuẩn 8. Tự tin và tự trọng (4 chỉ số)

a) Chấp nhận và cố gắng thực hiện công việc được giao;
b) Hài lòng khi hoàn thành công việc;
c) Chủ động và độc lập trong một số hoạt động đơn giản hằng ngày (vệ sinh cá nhân, chuẩn bị cho giờ học, trực nhật lớp...);
d) Mạnh dạn bày tỏ ý kiến của bản thân.


Chuẩn 9. Cảm nhận và thể hiện cảm xúc(7 chỉ số)

a) Nhận biết trạng thái cảm xúc vui, buồn, tức giận, sợ hãi, ngạc nhiên, xấu hổ của người khác;
b) Biết bộc lộ cảm xúc vui, buồn, tức giận, sợ hãi, ngạc nhiên, xấu hổ;
c) Biết an ủi hoặc chia vui với người thân và bạn bè;
d) Quan tâm, thích thú đối với các hiện tượng trong thiên nhiên (đời sống của động vật, thực vật và sự thay đổi của chúng);
đ) Thích chăm sóc cây cối, con vật thân thuộc;
e) Thay đổi hành vi và thể hiện cảm xúc phù hợp với hoàn cảnh;
g) Cố gắng kiềm chế những cảm xúc tiêu cực (ăn vạ, gào khóc, ném đồ chơi...).


Chuẩn 10. Có mối quan hệ tích cực với bạn và người lớn(6 chỉ số)

a) Dễ hoà đồng với bạn trong nhóm chơi;
b) Chủ động giao tiếp với bạn và người lớn gần gũi;.
c) Chia sẻ cảm xúc, kinh nghiệm và đồ chơi với bạn;
d) Sẵn sàng giúp đỡ khi bạn gặp khó khăn;.
đ) Có nhóm bạn chơi thường xuyên;
e) Tuân theo thứ tự luân phiên khi tham gia vào các hoạt động.


Chuẩn 11. Hợp tác với người khác(5 chỉ số)

a) Biết lắng nghe ý kiến của bạn;
b) Biết trao đổi ý kiến của mình với các bạn;
c) Biết tìm cách để giải quyết mâu thuẫn (dùng lời, nhờ sự can thiệp của người khác, chấp nhận sự thỏa hiệp);
d) Chấp nhận sự phân công của nhóm;
đ) Sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ đơn giản cùng người khác.


Chuẩn 12. Phát triển hành vi thích ứng trong quan hệ xã hội(5 chỉ số)

a) Biết được hành động hoặc việc làm của mình ảnh hưởng đến người khác như thế nào;
b) Có thói quen chào hỏi, xưng hô lễ phép với người lớn, cảm ơn, xin lỗi....;
c) Biết đề nghị sự giúp đỡ của người khác khi cần thiết;
d) Biết được một số hành vi đúng, sai của con người đối với môi trường;
đ) Có hành vi bảo vệ môi trường trong sinh hoạt hàng ngày (không vứt rác bừa bãi, tiết kiệm điện, nước...).


Chuẩn 13. Biết tôn trọng người khác(3 chỉ số)

a) Nói được khả năng và sở thích của người khác;
b) Chấp nhận sự khác biệt giữa người khác với mình (về sở thích, nhu cầu, những khiếm khuyết về cơ thể...);
c) Nhận ra sự không công bằng trong nhóm bạn và biết cách tạo lại sự công bằng.


Lĩnh vực phát triển ngôn ngữ và giao tiếp

Chuẩn 14. Nghe hiểu lời nói (4 chỉ số)

a) Phân biệt được sắc thái của lời nói khi vui, buồn, tức, giận, ngạc nhiên, sợ hãi;
b) Hiểu và đáp lại lời nói của người khác;
c) Hiểu nghĩa một số từ khái quát chỉ sự vật, hiện tượng đơn giản, gần gũi ( đồ chơi, hoa, quả, vật nuôi trong nhà…);
e) Nghe hiểu nội dung câu chuyện, thơ, đồng dao, ca dao... dành cho trẻ.


Chuẩn 15. Sử dụng lời nói với mục đích khác nhau(7 chỉ số)

a) Phát âm rõ ràng;
b) Sử dụng các từ chỉ tên gọi, hành động, tính chất và biểu cảm trong sinh hoạt hàng ngày;
c) Sử dụng các loại câu khác nhau trong giao tiếp: câu đơn, câu ghép, câu hỏi, câu khẳng định, câu phủ định, câu mệnh lệnh;
d) Lời nói bày tỏ được cảm xúc hoặc nhu cầu, ý nghĩ và kinh nghiệm của bản thân;
đ) Biết sử dụng lời nói để thoả thuận, trao đổi, hợp tác, chỉ dẫn bạn bè trong hoạt động vui chơi;
e) Kể về một sự việc, hiện tượng nào đó để người nghe hiểu được;
g) Kể lại được nội dung chuyện đã nghe theo đúng trình tự.


Chuẩn 16. Thể hiện văn hoá giao tiếp(7 chỉ số)

a) Biết khởi đầu một cuộc trò chuyện bằng các cách khác nhau (nói gây sự chú ý hoặc hỏi một câu);
b) Biết điều chỉnh giọng nói (giọng điệu và tốc độ) phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp;
c) Chăm chú lắng nghe người khác và đáp lại bằng cử chỉ, nét mặt, ánh mắt phù hợp;
d) Biết chờ đến lượt trong giao tiếp, trò chuyện, thảo luận (không nói leo, không ngắt lời người khác);
đ) Biết hỏi lại hoặc có những biểu hiện qua cử chỉ, điệu bộ, nét mặt khi không hiểu người khác nói;
e) Biết sử dụng một số từ: chào, tạm biệt, cảm ơn, xin lỗi, xin phép, thưa, vâng ạ phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp;
g) Không nói tục, chửi bậy.


Chuẩn 17. Làm quen với việc đọc(7 chỉ số)

a) Biết sử dụng một số ký hiệu, biểu tượng như tranh ảnh, chữ viết, số... trong sinh hoạt hàng ngày;
b) Nhận biết được các phần của sách truyện (tên quyển truyện, phần mở đầu, kết thúc truyện, trang bìa, trang sách);
c) “Đọc vẹt” theo truyện đã được nghe nhiều lần;
d) Kể được nội dung câu chuyện đơn giản dựa vào tranh minh hoạ và kinh nghiệm của bản thân;
đ) Thích đọc những chữ đã biết có ở môi trường xung quanh;
e) Thể hiện sự thích thú với sách (tìm kiếm sách để xem, yêu cầu người khác đọc cho nghe, thích đọc theo người lớn, tham gia „đọc“ sách cùng với bạn);
g) Có hành vi giữ gìn, bảo vệ sách.


Chuẩn 18. Làm quen với việc viết(5 chỉ số)

a) Biết được rằng chữ viết có thể thay thế cho lời nói và các chữ viết ra có thể đọc được;
b)
Có thể vẽ lại sự việc nào đó theo ý thích trong câu chuyện đã được nghe kể;
c) Bắt chước hành vi viết và sao chép những chữ cái, từ đơn giản xung quanh;
d) Tự “viết” được đúng tên của mình;
đ) Thích sử dụng các dụng cụ viết khác nhau để viết, vẽ tranh.


Chuẩn 19. Làm quen với chữ viết tiếng Việt(3 chỉ số )

a) Nhận dạng được 29 chữ cái tiếng Việt;
b) Phát âm đúng phiên âm của các chữ cái tiếng Việt;
c) Biết hướng đọc và viết theo thứ tự từ trên xuống dưới, từ trái qua phải.


Lĩnh vực phát triển nhận thức và sẵn sàng với việc học


Chuẩn 20. Nhận thức về môi trường xã hội(3 chỉ số)

a) Biết được công dụng và chất liệu của các đồ dùng thông thường trong sinh hoạt hằng ngày;
b) Kể được một số địa điểm công cộng gần gũi nơi trẻ sống (điểm vui chơi, trường học, chợ, bệnh viện hoặc trung tâm y tế…) ;
c) Nói được nghề nghiệp và nơi làm việc của bố mẹ.


Chuẩn 21. Nhận thức về môi trường tự nhiên (4 chỉ số)

a) Chia nhóm cây cối, con vật và đặt tên theo đặc điểm chung;
b) Biết thứ tự các giai đoạn phát triển cơ bản của cây (VD: hạt--> nảy mầm--> cây--> ra hoa--> có quả), con vật (VD: trứng gà --> gà con --> gà trưởng thành);
c) Nói được những đặc điểm nổi bật của từng mùa (xuân, hè, thu, đông) trong năm;
d) Dự đoán một số hiện tượng tự nhiên đơn giản (mưa, nắng, gió...) sắp xảy ra.


Chuẩn 22. Nhận thức về nghệ thuật(6 chỉ số)

a) Nghe và cảm nhận được giai điệu (vui, êm dịu, buồn) của bài hát / bản nhạc;
b) Hát đúng giai điệu những bài hát đơn giản, thích tham gia vào các hoạt động biểu diễn;
c) Thể hiện cảm xúc và vận động phù hợp (vỗ tay, lắc lư, nhún nhảy....) với nhịp điệu của bài hát, bản nhạc;
d) Thể hiện cảm xúc (sờ, ngắm nhìn, ngạc nhiên, sung sướng …) trước vẻ đẹp của thiên nhiên và sản phẩm tạo hình;
đ) Biết sử dụng các phương tiện, vật liệu khác nhau để tạo hình một sản phẩm đơn giản;
e) Nói được ý tưởng thể hiện trong sản phẩm tạo hình của mình.


Chuẩn 23 . Nhận thức về số, đếm và đo(3 chỉ số)

a) Đếm được ít nhất 10 đối tượng;
b) Tách 10 đối tượng thành 2 nhóm bằng ít nhất 2 cách và so sánh;
c) Đo chiều dài, chiều rộng, chiều cao bằng một đơn vị đo nào đó (gang tay, bước chân, thước) và nói kết quả.


Chuẩn 24. Nhận thức về hình học và hướng trong không gian(2 chỉ số)

a) Chỉ ra được khối cầu, khối vuông, khối chữ nhật và khối trụ theo yêu cầu;
b) Xác định được vị trí (trong, ngoài, trên, dưới, trước, sau, phải, trái) của một vật so với một vật khác;


Chuẩn 25. Nhận thức về thời gian(3 chỉ số)

a) Gọi tên các ngày trong tuần theo thứ tự;
b) Phân biệt được hôm qua, hôm nay, ngày mai qua các sự kiện hàng ngày;
c) Nói được ngày trên lốc lịch và giờ (chẵn giờ - VD: 1 giờ, 2 giờ ...) trên đồng hồ.


Chuẩn 26. Tò mò và ham hiểu biết (2 chỉ số)

a) Hay đặt các câu hỏi;
b) Tìm cách khám phá các sự vật, hiện tượng xung quanh.


Chuẩn 27. Chú ý có chủ định và kiên trì(2 chỉ số)

a) Tập trung chú ý trong khoảng 10 - 15 phút
b) Thực hiện đến cùng công việc được giao;


Chuẩn 28. Khả năng suy luận(3 chỉ số)

a) Nói được mối liên hệ nguyên nhân - kết quả đơn giản trong cuộc sống hằng ngày (VD: Nếu đi ngoài nắng không đội mũ thì dễ bị ốm; nếu uống nước bẩn thì sẽ bị đau bụng ...);

b) Loại được một đối tượng không cùng nhóm với các đối tượng còn lại;

c) Nhận ra quy tắc sắp xếp đơn giản và tiếp tục thực hiện theo qui tắc (VD: sắp xếp màu, hình trang trí: Xanh - đỏ - vàng - Xanh - đỏ - vàng; hình to nhất - nhỏ hơn - nhỏ nhất; sắp xếp âm thanh theo mức độ to, nhỏ: hát to – hát vừa – hát nhỏ; ...).


Chuẩn 29. Khả năng sáng tạo(2 chỉ số)

a) Thể hiện cái mới, độc đáo trong trò chơi ( VD: sử dụng cán chổi để làm ngựa phi, dùng chiếu, chăn để làm nhà, lều ...) hoặc trong tạo hình (vẽ, nặn các vật theo ý tưởng riêng ...), âm nhạc (vận động mô phỏng theo bài hát, đặt lời mới theo nhạc bài hát quen thuộc ...);

b) Kể thêm hoặc thay đổi diễn biến của câu chuyện đã biết (hành động, lời nói của nhân vật, mở đầu, kết thúc của câu chuyện ...) một cách hợp lí.

(Nguồn: Bộ GD-ĐT và blog Hisashi)

******

Vâng, đây là chuẩn dành cho trẻ em 5 tuổi ạ.

Em cứ hình dung tương lai xán lạn của đất nước 15 năm nữa khi cái chuẩn này nó cho một mùa quả ngọt. Ôi, em sung sướng quá các bác ạ. Cuối cùng thì nước ta cũng sánh vai với các cường quốc năm châu.